?Nasi bij? Niemców w Poznaniu”. Dzi? rocznica powstania wielkopolskiego

?Nasi bij? Niemców w Poznaniu”. Dzi? rocznica powstania wielkopolskiego

Powstańcy wielkopolscy w 1919 roku
Powstańcy wielkopolscy w 1919 roku
Powstanie wielkopolskie rozpocz??o si? 27 grudnia 1918 roku – po godzinie 16:00 na ulicy Wilhelmowskiej w Poznaniu pad?y jego pierwsze strza?y. To dzi?ki temu zrywowi Wielkopolska zosta?a w??czona w granice niepodleg?ego państwa polskiego.

Cho? powstanie traktowa? mo?na jako ?wi?teczny prezent dla Polaków zamieszkuj?cych Wielkopolsk?, to jego wybuch poprzedzi?o kilka znacz?cych wydarzeń. Ju? od lipca 1918 roku w Poznaniu funkcjonowa? Centralny Komitet Obywatelski, którego zadaniem by?o reprezentacja wszystkich Polaków w państwie pruskim, a jego Wydzia?owi Wykonawczemu przewodniczy? ks. Stanis?aw Adamski. Dzia?a? zacz?? tak?e ?Sokó?”, w sk?ad którego weszli ?o?nierze powracaj?cy z frontu. Na jego czele stan?? Julian Lange i to w?a?nie jego uczestnicy w listopadzie utworzyli Wydzia? Wojskowy przy Centralnym Komitecie Obywatelskim.

Komitet Obywatelski doszed? do g?osu 10 listopada 1918 r., kiedy to ujawnia si? i podejmuje rozmowy z Rad? ?o?niersk?. Dzień pó?niej, 11 listopada, powo?ana zostaje Rad? Robotnicza, w której znajduj? si? przedstawiciele Komitetu oraz cz?onkowie PPS z zaboru pruskiego. Tego samego dnia na wniosek Polaków powo?ano tak?e Stra? Obywatelsk?. Kolejnego dnia zosta?a wydrukowana w Kurierze Poznańskim pierwsza odezwa Komitetu Obywatelskiego:

Polacy!
W mie?cie naszym zasz?y nagle powa?ne, nieobliczalne w nast?pstwa wypadki! Wiadomo, ?e utworzy?a si? ?Rada ?o?nierzy”, która ujmuje wojskow? w?adz? w swe r?ce, z któr? nasz Komitet Obywatelski natychmiast wszed? w porozumienie.
W poczuciu obowi?zku czuwania nad bezpieczeństwem naszych wspó?obywateli, w porozumieniu z naszymi pos?ami i Komitetem Wyborczym miejskim jako przedstawicielami polskiego ogó?u mieszkańców Poznania, zawi?zali?my poni?ej podpisany Komitet Obywatelski, który natychmiast rozpocz?? dzia?anie.
Obywatele!
1. Nie bierzcie udzia?u w mo?liwych zamieszkach ulicznych.
2. Zachowajcie zimn? krew, rozwag? i spokój. Nie s?uchajcie prowokatorów.
3. Unikajcie niepotrzebnego przebywania na ulicach! Czuwajcie zw?aszcza nad ma?ymi dzie?mi i m?odzie??
4. Zwracajcie si? do nas z zaufaniem we wszystkich sprawach nag?ych i w?tpliwych.

Dzień po opublikowaniu odezwy Polacy przeprowadzili tzw. ?zamach na ratusz”, w skutek którego uda?o si? wprowadzi? do niemieckiej Rady ?o?nierskiej Polaków – Henryka ?niegockiego, Mieczys?awa Palucha, Zygmunta Wiz? i Bohdana Hulewicza, który zosta? przewodnicz?cym.

Ciekawostk? by?o istnienie organizacji militarnych które funkcjonowa?y legalnie i z pe?n? zgod? Niemców. Do takich nale?a?y chocia?by oddzia?y S?u?by Stra?y i Bezpieczeństwa. – W teorii organizacja ta mia?a sk?ada? si? z z równej liczby Polaków i Niemców. W rzeczywisto?ci – 50% stanowili Polacy, a drugie 50% – Polacy o niemiecko brzmi?cych nazwiskach – t?umaczy Alina Kucharska z Muzeum Powstania Wielkopolskiego (oddzia?u Wielkopolskiego Muzeum Niepodleg?o?ci)– W ten sposób uspokojone parytetem w?adze w Berlinie p?aci?y ?o?d oraz wyposa?a?y przysz?ych powstańców wielkopolskich.

Wa?nym krokiem by?a tak?e decyzja o przeprowadzeniu wyborów do Polskiego Sejmu Dzielnicowego, który mia? si? odby? w Poznaniu w grudniu. – By?y to pierwsze wybory w Wielkopolsce, w których udzia? brali nie tylko m??czy?ni, ale tak?e kobiety. Warunkiem by?o ukończenie dwudziestego roku ?ycia – podkre?la wag? tego wydarzenia Alina Kucharska. Wybory do Sejmu przeprowadzono tak?e w w Prusach Zachodnich, na Warmii i Mazurach, na ?l?sku oraz w Niemczech. Wybrano ??cznie 1399 delegatów (w tym 129 kobiet), a na obrady sejmu w Poznaniu zgod? wyrazi? Berlin.

Sejm Dzielnicowy obradowa? od 3 do 5 grudnia 1918 roku w poznańskim kinie Apollo. Obradowano w sze?ciu komisjach: spraw politycznych, organizacyjnej, spraw spo?ecznych, o?wiaty i szkolnictwa, administracji i bezpieczeństwa publicznego. Jednomy?lnie zadecydowano o oczekiwaniu na decyzj? kongresu pokojowego w sprawie przysz?o?ci ziem polskich pod zaborem pruskim.

Jeszcze w po?owie grudnia dosz?o do buntów w szko?ach – m?odzie? odmówi?a nauki j?zyka niemieckiego. W zwi?zku z tymi wydarzeniami w?adze szkolne zadecydowa?y o zamkni?ciu szkó?, a co za tym idzie – przyspieszeniu ferii ?wi?tecznych. Na ?wi?ta Bo?ego Narodzenia Poznaniacy dekorowali choinki bia?o-czerwonymi wst??kami i ?yczyli sobie polskiej Wielkopolski.

Nasi bij? Niemców w Poznaniu

Wielkopolanie dok?adnie wiedzieli, czego sobie ?ycz? z okazji ?wi?t. 26 grudnia o godz. 21.10 do Poznania przybywa Ignacy Jan Paderewski. T?umy witaj? go w ca?kowitych ciemno?ciach – przeciwni przyjazdowi polityka i kompozytora Niemcy wy??czaj? bowiem o?wietlenie na dworcu. Go?cie jad? do Bazaru, gdzie wita ich prezydent miasta, Jarogniew Drw?ski, oraz przewodnicz?cy NRL, dr Boles?aw Krysiewicz. Paderewski dwukrotnie wychodzi na balkon, by przemawia? do t?umu. Plany kolejnego dnia pokrzy?owa?a choroba Paderewskiego – nie wyszed? ani do poznańskich dzieci, aby wesprze? je w walce z j?zykiem niemieckim w szko?ach, nie spotka? si? tak?e ze zgromadzonymi wielkopolskimi ch?opami. Z politykiem mog?a zobaczy? si? zaledwie dwunastoosobowa delegacja. O 16:30 przy ulicy Wilhelmińskiej pad?y strza?y. Grupa osób z Szamotu?, która obecna by?a na placu, wieczorem przywioz?a do swojego rodzinnego miasta wie??, ?e ?Nasi bij? Niemców w Poznaniu”.

Kolejne dnie walk przynios?y sukcesy: polscy powstańcy opanowali m.in. Cytadel? i arsena? przy Wielkich Garbarach. 28 grudnia dowództwo powstania obj?? mjr Stanis?aw Taczak, który w Poznaniu w tym okresie znalaz? si? przez przypadek, przyjecha? bowiem do brata, ks. Teodora Taczaka. Nie cieszy? si? jednak t? funkcj? d?ugo – w styczniu z Warszawy przyjecha? genera? Józef Dowbor-Mu?nicki, który obj?? dowództwo. Zale?a?o mu na zreformowaniu powstańczej armii. 17 stycznia, kiedy zadecydowano o og?oszeniu poboru do wojska, dowódca zwróci? si? z odezw? do ?o?nierzy:

(…) Do Was zwracam si? oficerowie! Zapomnijcie o tej zmorze, która panowa?a w szeregach armii narodów – ciemi?zców, w których nieludzkie obchodzenie si? z ?o?nierzami i pogarda dla niego by?y systemem. Podobnie stosunki nie mog? mie? miejsca w szeregach Wojsk Polskich. Winni?cie by? nie tylko dowódcami (…), ale te? zawsze starszymi, kochaj?cymi i troskliwymi bra?mi ?o?nierzy (…)

Do walcz?cej wielkopolskiej stolicy bardzo szybko do??czy?y kolejne miejscowo?ci. Do końca 1918 roku wyzwoli?y si? Kórnik, Grodzisk, ?rem, W?growiec, Wronki, Oborniki, Ko?cian czy Ostrów, gdzie ostatniego dnia roku komendant wyda? nast?puj?c? odezw?:

Z dniem dzisiejszym obj??em komend? miasta Ostrowa i powiatu. Rozkazuj? co nast?puje:
  1. Wszelk? broń i amunicj?, znajduj?c? si? pomi?dzy ludno?ci? cywiln?, nale?y do 3 stycznia 1919 z?o?y? za pokwitowaniem w komendanturze miasta. Niewykonanie powy?szego rozkazu poci?gnie za sob? surowe kary,
  2. Zabraniam wszelkich rewizji po domach prywatnych. Rewizje takie odbywa? si? mog? li tylko za moim przyzwoleniem.
  3. Za rabunek i kradzie?e b?d? kara? ?mierci?.
  4. Lokale publiczne nale?y zamyka? o godzinie 9 wieczorem. Napoi alkoholowych nie wolno wydawa?.
  5. Or?y niemieckie nale?y usun?? do godz. 3 po po?udniu ze wszelkich gmachów.
  6. Komendantura miasta znajdowa? si? b?dzie w dawniejszym kasynie oficerskim.
[Marian] Modrzejewski porucznik i komendant Okr?gu Ostrowskiego

?wiadkami walk by?y mniejsze i wi?ksze o?rodki w Wielkopolsce. W cieniu wiatraków przeprowadzono 8 stycznia 1919 roku obron? Osiecznej – niezwykle istotn?, poniewa? w razie polskiego niepowodzenia Niemcy mieliby t?dy otwart? drog? na Poznań. Jedn? istotniejszych bitew powstania by?a równie? ta, która trwa?a kilkana?cie minut – mowa o walkach o poznańskie lotnisko ?awica. Zanim dosz?o do jego zaj?cia przez Polaków, toczono rozmowy, Niemcy jednak odrzucili warunki zaproponowane przez powstańców, gro??c dodatkowo wysadzeniem Fortu VII. W tej sytuacji Polacy zdecydowali si? na natarcie we wczesnych godzinach porannych 6 stycznia. Zanim do tego dosz?o, zdecydowano si? na przeci?cie kabla i odci?cie przeciwnika od Berlina. O godzinie 4:25 rozpocz?to walki. O godzinie 5:00 powstańcy mogli ju? ?wi?towa? zwyci?stwo. Zdobycie ?awicy zagwarantowa?o Polakom sprz?t o warto?ci 160 milionów marek, kilkadziesi?t sprawnych samolotów, a sprz?t, który zosta? wówczas zdobyty u?ywany by? m.in. w wojnie polsko-bolszewickiej.

Czytaj tak?e

 0

河北快三计划网页版 河南省| 丽江市| 炉霍县| 通河县| 长海县| 丹阳市| 平湖市| 海门市| 甘谷县| 镇康县| 沁源县| 吴旗县| 枣庄市| 永济市| 错那县| 松溪县| 南江县| 关岭| 新泰市| 富民县| 汤原县| 平远县| 平乡县| 宝丰县| 福安市| 兴和县| 麻城市| 滨州市| 宁阳县| 天台县| 习水县| 闽侯县| 方正县| 内乡县| 清河县| 贵定县| 句容市| 东莞市| 昭通市| 定西市| 翼城县|