Tradycje i ?wi?teczne zwyczaje. Jak kiedy? obchodzono Wigili??

Tradycje i ?wi?teczne zwyczaje. Jak kiedy? obchodzono Wigili??

Stó? wigilijny
Stó? wigilijny / ?ród?o: Fotolia / gpointstudio
Wigilia to jedyny taki dzień w roku, w którym niegdy? tak mocno splata?y si? praktyki pogańskie z wierzeniami chrze?cijańskimi. Dlatego te? by? on wyj?tkowo tajemniczy, d?ugo si? do niego przygotowywano i pilnowano, by nic nie zosta?o zaniedbane. Wszak ten dzień oznacza? nie tylko oczekiwanie na narodziny Dzieci?tka, lecz tak?e decydowa? o ca?ym nast?pnym roku!

Ten ?wi?teczny termin nie jest wybrany przypadkowo. Bo?e Narodzenie, jako ?wi?to chrze?cijańskie, mia?o by? przeciwwag? dla obchodzonego 25 grudnia w Rzymie dnia narodzin niezwyci??onego s?ońca. 24 grudnia rozpoczyna? w kulturze ludowej trwaj?cy dwana?cie dni okres ?wi?teczny nazywany godami, ?wi?tami godnymi, koladk? lub ?wi?tymi wieczorami. Wyró?nia? si? ogromnym nat??eniem magicznych praktyk.

Wigilijne przes?dy

Wierzono, ?e Wigilia to dzień, w którym nast?puje odnowienie dziejów. Rozpoczyna nowy rok, który zale?a? od tego, jak si? prze?y?o ten pierwszy dzień. ?Ten dzień jaki, ca?y rok taki”, ?Jaki? we Wilij?, taki? ca?y rok” – jak mówi? ludowe przys?owia. Od samego rana gospodarz dba? o to, by w domu panowa?y pokój i zgoda. Rozdawa? op?atki i wymienia? si? z ka?dym ?yczeniami zdrowia i szcz??cia. Wed?ug tradycji ten, kto tego dnia upolowa? zwierzyn?, b?dzie mia? przez ca?y rok owocne ?owy. Nieszcz??cie zapowiada?o natomiast skaleczenie si?. Dziewczyna, która tar?a mak w Wigili?, mog?a liczy? na szybkie zam??pój?cie, a ten, kto si? umy? w cebrzyku, do którego wrzucono pieni??ek, mia? by? zdrowy i bogaty. W czasie wieczerzy nale?a?o spróbowa? wszystkich potraw, aby w ci?gu roku kogo? nie omija?y przyjemno?ci. Na Pomorzu panowa? zwyczaj pojenia kogutów wódk? w ramach podzi?kowania za ca?oroczne budzenie. W raju nie ma podzia?u na ?ywych i umar?ych, a wszystko i wszyscy wspó?istniej? w mi?o?ci i zgodzie. Wed?ug ch?opskich tradycji Wigilia by?a odwzorowaniem takiej rajskiej sytuacji. Zostawiano puste miejsce dla dusz, które przychodz? w ten wieczór do domów. Zapraszano tak?e zwierz?ta, przemawiaj?ce ludzkim g?osem, i dzielono si? z nimi op?atkami.

W ci?gu wigilijnego dnia

Niekiedy 24 grudnia pracowano ci??ej ni? zwykle. Trzeba by?o bowiem przygotowa? zwierz?tom lepsz? pasz? na dwa dni, gdy? w raju zawsze maj? pod dostatkiem soczystej trawy. Od rana gospodynie zajmowa?y si? domem, sprz?taniem i przygotowaniami do wieczerzy. Tylko polska tradycja nakazuje wigilijny post. Obejmuje on post ilo?ciowy, czyli do ukazania si? pierwszej gwiazdki, oraz jako?ciowy – niespo?ywanie mi?sa. Gdy rano ka?dy podzieli? si? op?atkiem, dostawa? od gospodyni po kawa?ku chleba ja?owego. W po?udnie czasami jedzono jeszcze pieczone ziemniaki. Dokonywano tak?e symbolicznego podzia?u jab?ka. Trzeba by?o uwa?a?, aby nie uszkodzi? pestek, bo wró?y?o to choroby lub inne nieszcz??cia.

Gospodarz przed sam? wieczerz? przynosi? do domu s?om?, któr? stawiano w k?cie izby, rozrzucano na pod?odze, upychano za belki. W miejskich domach cz??ciej k?adziono pod obrus sianko. W niektórych regionach natomiast przestrzegano, by przynie?? siano niedojedzone przez byd?o, a najlepiej wo?y. Te zwierz?ta otaczano najwi?kszym szacunkiem, gdy? Dzieci?tko w betlejemskiej stajence chcia?o mie? wo?u przy sobie, by ogrza? si? jego ciep?em. Biskup krakowski w 1780 roku zniós? te zwyczaje specjalnym edyktem, jednak do dzisiaj sianko pod obrusem pozosta?o sta?ym elementem tradycji wigilijnej.

Wigilijne drzewko kiedy?

Choinka ma bardzo d?ug? tradycj? i przesz?a wiele etapów ewolucji, nim sta?a si? t? znan? z naszych domów. W XV wieku europejskim zwyczajem w Wigili? przynoszono do domów zielone ga??zki, które wieszano u belki pu?apu, zwane ?pod?a?niczk?” lub ?sadem”. Z czasem zast?piono je kulami ze s?omy lub op?atków, jednak szybko z nich zrezygnowano, gdy? nie mia?y tego magicznego wp?ywu. W XIX wieku coraz cz??ciej zacz?to wzorowa? si? na niemieckich s?siadach i, zamiast wiesza? ga??zki u belek, stawiano ca?e drzewka na pod?odze i ozdabiano je szklanymi bańkami i ?wieczkami. Obecna choinka, wed?ug nauki Ko?cio?a, jest odwzorowaniem rajskiego drzewa wiadomo?ci dobra i z?a. Zacz?to j? ozdabia? ?ańcuchami z bibu?y i s?omy na pami?tk? w??a kusiciela. W czasie zaborów ?ańcuchy te symbolizowa?y Polakom ich niewol?. Prezenty pod choink? to zwyczaj naszych czasów. W XIX wieku tylko w niektórych regionach dawano dzieciom drobne upominki – ch?opcom scyzoryki i koziki, a dziewcz?tom wst??ki i koraliki.

Wigilijna wieczerza rozpocz?ta

Na niebie pojawi?a si? pierwsza gwiazdka, a to oznacza, ?e nale?y zacz?? wieczerz?. Przy stole zostawiano puste miejsce dla ducha przodka, ale istnia?o ryzyko, ?e zasi?dzie on gdzie? indziej. Na wszelki wypadek ka?dy najpierw dmucha? na swoje miejsce, by nie zgnie?? przybysza z za?wiatów. W piecu obowi?zkowo pali? si? ogień, maj?cy ogrzewa? przez ca?? noc zzi?bni?te dusze. W tragicznych czasach wojny Polacy zostawiali pusty talerz przede wszystkim dlatego, ?e zawsze brakowa?o kogo? bliskiego, kto w ka?dej chwili móg? wróci?. W domostwie, w którym by? kto?, kto potrafi? czyta?, wieczerz? rozpoczynano od lektury Ewangelii wed?ug ?w. ?ukasza. Nast?pnie najstarszy z rodziny rozpoczyna? prze?amywanie si? op?atkiem z ka?dym po kolei wed?ug starszeństwa i godno?ci. By? to ten najwa?niejszy moment pojednania.Bardzo wa?ne by?o, by przy stole zasiada?a parzysta liczba biesiadników, w innym wypadku nadchodz?cy rok móg? sta? si? pechowy. Najgorsze u?o?enie stanowi?a liczba 13, która przepowiada?a ?mier? którego? z domowników. Aby zmniejszy? to niebezpieczeństwo, do sto?ów zapraszano ?ebraków i parobków.

Wigilijny jad?ospis

Wieczerza ch?opska sk?ada?a si? z siedmiu potraw, szlachecka z dziewi?ciu, a pańska z jedenastu. W niektórych regionach zwyczaj nakazywa? przyrz?dzanie liczby potraw odpowiadaj?cej wielokrotno?ci sze?ciu – zwykle sporz?dzano sze?? lub dwana?cie rodzajów posi?ków. Najwa?niejsze jednak by?o to, aby dania przygotowano z darów natury. Nie mo?na by?o je?? mi?sa, gdy? tego dnia zwierz?ta i ludzie tworzyli jedn? rodzin?. W Wielkopolsce i na ?l?sku jako pierwsz? potraw? podawano najcz??ciej polewk? migda?ow? lub rybn?, a w Ma?opolsce i wschodniej Polsce barszcz lub zup? grzybow?. W niektórych regionach by?a to zupa piwna, polewka z siemienia lnianego lub ziemniaki z kiszonym ?urem. Na stole pojawia?a si? tak?e przyrz?dzana na rozmaite sposoby kasza i mak dodawany do klusek, ciast, zup. Cz?sto przyrz?dzano równie? kuti? (danie tak?e zaduszkowe), która symbolizowa?a ?wiat ?ywych i umar?ych, pierogi i kluski z grzybami, a na terenach po?o?onych nad wodami – ró?nego rodzaju ryby. Obowi?zkowo musia?a pojawi? si? strucla, której pieczenie by?o rytua?em. Tradycyjnie w Wigili? pito piwo, a od po?owy XIX wieku równie? wódk?. Ulubionym napojem dzieci by? kompot z suszonych owoców.

Wigilijne wró?by

Wigilijny wieczór to doskona?a okazja do wró?b. Na pocz?tku wieczerzy gospodarz podrzuca? pe?n? ?y?k? kutii. Im wi?cej ziaren pszenicy przyklei?o si? do belek, tym lepsze mia?y by? plony zbo?a w nadchodz?cym roku. Wk?adano równie? ró?ne przedmioty pod talerze. Rzecz, przy której si? usiad?o, mia?a symbolizowa? wydarzenia czekaj?ce cz?owieka w najbli?szym czasie. W?giel oznacza? ?a?ob?, sól – ?zy, chleb – syto?? i dostatek. Kto zasiad? przy pier?cionku, ten nied?ugo we?mie ?lub, a kto przy mircie – zar?czy si?. Cz?sto czyniono równie? wró?by matrymonialne. Osoby wci?? czekaj?ce na swoj? drug? po?ówk? ci?gn??y spod obrusa ?d?b?a siana. Kto wyci?gn?? zielone, ten w szybkim czasie mia? wzi?? ?lub, kto krzywe i pokr?cone, ten musia? jeszcze poczeka?, a tego, kto wylosowa? ?ó?te, czeka?o ?ycie w samotno?ci. Sprawdzano jeszcze d?ugo?? ?d?b?a, mówi?c? o d?ugo?ci ?ycia. Szczególnie dziewcz?ta bra?y sobie do serca takie wró?by, gdy? ka?da nie mog?a si? doczeka? zam??pój?cia. Po wieczerzy wybiega?y z chaty, sta?y przy p?ocie i, trzymaj?c drewniane ?y?ki, s?ucha?y, sk?d zaszczeka pies – z tej strony mia?y przyj?? swaty.

Koniec wigilijnego wieczoru

Ten ?wi?teczny wieczór by?by niepe?ny, gdyby nie kol?dnicy. W przebraniach odgrywali oni scenk?, a w zamian zawsze dostawali co? od gospodyni. Po ich wizycie domownicy zasiadali jeszcze do wspólnego kol?dowania, a na samym końcu wieczerzy udawali si? na pasterk?. By? to czas ?artów i wi?kszej swobody ni? zwykle, a wszyscy – równie? ksi??a – przymykali oko na wybryki m?odzie?y. Zw?aszcza, ?e pora ju? pó?na, piwa si? cz?owiek napi?, a Bo?e Narodzenie to przecie? najrado?niejsze ?wi?to w ci?gu roku!

Autorem tekstu ??wi?teczne zwyczaje i tradycje – jak kiedy? wygl?da?a Wigilia?” jest Anna Szczykutowicz. Materia? zosta? opublikowany na licencji CC BY-SA 3.0.

?ród?o: Histmag.org

Czytaj tak?e

 1
  • Nie tylko w Antycznym Rzymie , ogólnie wsz?dzie , Inca , Azteka , staro?ytny Egipt , Celtowie ze swoim Stonehenge , wikingowie , Apollo i kultury helleńskie , to jest oparte na obserwacjach astronomicznych i trudno powiedzie? kto jako pierwszy dokona? tych obserwacji .
    To zjawisko astronomiczne widoczne jest na niebie corocznie , cykl 365 i equinox zimowy , Zbawiciel który jest jedynym ?ród?em ?wiat?a tej planety w dniach 22 23 24 grudnia niejako umiera na swym krzy?u tylko po to aby zmartwychwsta? 25 grudnia , o brzasku na wschodzie wzejdzie w linii prostej : planeta Venus ( zrodzony z Dziewicy ) nast?pnie w tej samej lini konstelacja Orion ( trzech króli Djoser Snefru Menkaure którzy zwiastuj? narodziny / zmartwychwstanie Zbawiciela ( SOL ) i sam Bóg osobi?cie , Bóg Egiptu , Bóg Inca , Apollo Europy czyli dysk s?oneczny , s?ońce 25 przenosi si? do Hemisfery , osi?gnie w zenicie du?o wi?kszy pu?ap , cykl 365 , otwarci ewangelii Zima , pierwszy aposto? Styczeń , eccetera eccetera ?ydzi s? tak po prostu z israela , Amen jest Bogiem Egiptu a jesus ?ydem , czcicieli/ki jesusa przy u?yciu staro?ytnego rytua?u i zgodnie z prawami matematyki s? przesy?ani przez israel do pozagrobowego królestwa zgrozy prosto w obj?cia REX JUDEA REX VAMPIREX

    河北快三计划网页版 松原市| 丹寨县| 孝感市| 罗甸县| 银川市| 宁乡县| 巍山| 宣恩县| 兴隆县| 济阳县| 九龙城区| 象山县| 新密市| 西和县| 塘沽区| 阿城市| 上林县| 汶上县| 随州市| 灌南县| 阿拉善盟| 榆社县| 隆林| 双流县| 铅山县| 静乐县| 新田县| 达拉特旗| 彭阳县| 光山县| 恭城| 新疆| 八宿县| 石城县| 贡觉县| 通江县| 宜兰市| 木里| 兰考县| 怀来县| 和政县|